Tachografy w busach – co zmienił nowy obowiązek dla przewoźników
Od 1 lipca 2026 r. pojazdy i zespoły pojazdów o DMC powyżej 2,5 t do 3,5 t, wykorzystywane w międzynarodowym zarobkowym przewozie rzeczy lub kabotażu, muszą być wyposażone w inteligentny tachograf drugiej generacji. Obowiązek stosowania tachografu, dotychczas kojarzony przede wszystkim z samochodami ciężarowymi i autobusami, objął również lekkie pojazdy dostawcze wykorzystywane w międzynarodowym zarobkowym przewozie rzeczy. To jedna z najistotniejszych zmian ostatnich lat dla segmentu transportu lekkiego – nowe regulacje nadal budzą wiele pytań wśród właścicieli flot i kierowców.
Poniżej znajdziesz uporządkowane informacje o tym, kogo dokładnie dotyczy nowy obowiązek, jakie przewidziano wyjątki, jakich dokumentów wymaga kontrola drogowa oraz jakie konsekwencje finansowe grożą za brak zgodności z przepisami.
Co zmienił Pakiet Mobilności od 1 lipca 2026 roku
Unijny Pakiet Mobilności to zestaw przepisów regulujących funkcjonowanie transportu drogowego na terenie Unii Europejskiej. Jednym z jego elementów jest rozszerzenie obowiązku stosowania tachografu – urządzenia rejestrującego między innymi czas prowadzenia pojazdu, prędkość oraz aktywność kierowcy – na pojazdy i zespoły pojazdów o DMC przekraczającej 2,5 t, lecz nieprzekraczającej 3,5 t, wykorzystywane w międzynarodowym zarobkowym przewozie rzeczy lub kabotażu.
Wymagany model urządzenia to tachograf inteligentny drugiej generacji, określany w branży jako G2V2 lub Smart Tacho 2. W odróżnieniu od starszych wersji, rejestruje on automatycznie przekroczenia granic państwowych i umożliwia zdalną transmisję wybranych danych, dzięki której służby mogą wstępnie wytypować pojazd do szczegółowej kontroli drogowej.
W praktyce oznacza to, że kierowcy takich pojazdów zostali objęci zasadami dotyczącymi czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw oraz odpoczynków, stosowanymi dotychczas przede wszystkim w transporcie ciężkim.
Kogo dotyczy nowy obowiązek
Przepis nie obejmuje wszystkich pojazdów o określonej masie – warunki muszą zostać spełnione łącznie.
Jeśli którykolwiek z warunków wskazanych w tabeli nie jest spełniony, obowiązek wynikający z nowych przepisów nie powstaje. Rozszerzenie obowiązujące od 1 lipca 2026 r. nie obejmuje pojazdów o DMC do 3,5 t wykorzystywanych wyłącznie w krajowym przewozie rzeczy. Nie obejmuje również przewozu pasażerów pojazdami mieszczącymi nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą. Przewozy osób większymi pojazdami podlegają odrębnym, obowiązującym już wcześniej regulacjom.
Z obowiązku mogą zostać wyłączone pojazdy i zespoły pojazdów o DMC przekraczającej 2,5 t, lecz nieprzekraczającej 3,5 t, wykorzystywane do przewozu rzeczy, jeżeli łącznie spełnione są trzy warunki: przewóz nie ma charakteru zarobkowego, jest wykonywany na potrzeby własne przedsiębiorstwa lub kierowcy, a prowadzenie pojazdu nie stanowi głównego zajęcia osoby kierującej. Podczas kontroli warto dysponować dokumentami potwierdzającymi charakter przewozu oraz spełnienie warunków zwolnienia.
Zestaw bus i przyczepa
Przy ustalaniu obowiązku stosowania tachografu należy uwzględnić dopuszczalną masę całkowitą całego zespołu pojazdów, łącznie z przyczepą lub naczepą. Jeżeli bus o masie poniżej 2,5 t ciągnie przyczepę, a łączna masa zestawu przekracza 2,5 t i nie przekracza 3,5 t, może on zostać objęty nowymi przepisami, o ile jest wykorzystywany w międzynarodowym zarobkowym przewozie rzeczy lub kabotażu. W przypadku zestawów przekraczających 3,5 t zastosowanie mają przepisy obowiązujące już wcześniej dla cięższych pojazdów.
Pojazdy elektryczne i zasilane paliwami alternatywnymi
Na terytorium Polski prawo jazdy kategorii B może uprawniać do kierowania pojazdem zasilanym paliwami alternatywnymi o DMC przekraczającej 3,5 t, lecz nieprzekraczającej 4,25 t. Jest to możliwe, jeżeli przekroczenie limitu 3,5 t wynika z zastosowania paliw alternatywnych, informacja o tym została odnotowana w dowodzie rejestracyjnym, a kierowca posiada prawo jazdy kategorii B od co najmniej dwóch lat. Uprawnienie to dotyczy prawa do kierowania pojazdem i samo w sobie nie przesądza o obowiązku stosowania tachografu ani przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu. Obowiązki te należy ustalić odrębnie, z uwzględnieniem rodzaju przewozu oraz odpowiednich wyłączeń. Ponieważ opisane uprawnienie obowiązuje na terytorium Polski, przed realizacją przewozu międzynarodowego należy sprawdzić zasady jego uznawania w państwach, przez które będzie przebiegała trasa. [źródło: www.gov.pl]
Wymagania wobec kierowcy busa objętego obowiązkiem
Montaż tachografu to jeden z kilku elementów zgodności z nowymi przepisami. Kierowca musi dodatkowo dysponować odpowiednimi dokumentami i kompetencjami.
Karta kierowcy
Karta kierowcy jest indywidualną kartą współpracującą z tachografem cyfrowym, na której zapisywane są informacje dotyczące aktywności kierowcy. Wniosek o jej wydanie składa się za pośrednictwem Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych. Według aktualnego cennika opłata za wydanie karty kierowcy wynosi 172,20 zł brutto, a karta jest ważna przez pięć lat. Kierowca pojazdu objętego obowiązkiem stosowania tachografu powinien posiadać ważną kartę i prawidłowo jej używać.
Szkolenie z obsługi tachografu
Przewoźnik powinien zapewnić kierowcy odpowiednie przeszkolenie z obsługi tachografu, obejmujące między innymi wybór właściwych trybów aktywności, korzystanie z karty kierowcy, wykonywanie wpisów manualnych, rejestrowanie przekroczeń granic oraz reagowanie na komunikaty i usterki urządzenia. Dla wielu kierowców lekkich pojazdów dostawczych jest to nowy element codziennych obowiązków zawodowych.
Wypis z licencji wspólnotowej
Dokument potwierdzający uprawnienie firmy do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego. Jego brak skutkuje sankcją niezależnie od stanu technicznego i sprawności samego tachografu.
Nowe normy czasu jazdy i odpoczynku
Od 1 lipca 2026 roku kierowców busów o DMC 2,5-3,5 tony w transporcie międzynarodowym i kabotażowym obowiązują te same normy czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw oraz odpoczynków, jakie od lat stosuje się w transporcie ciężkim.
Zmiana ta wymaga od działów planowania tras uwzględnienia nowych limitów już na etapie układania harmonogramów, ponieważ dotychczasowa elastyczność w organizacji czasu pracy kierowców busów została istotnie ograniczona.
Konsekwencje finansowe braku zgodności
Rodzaj i wysokość sankcji zależą między innymi od charakteru naruszenia, czasu jego trwania, państwa, w którym przeprowadzana jest kontrola, oraz podmiotu odpowiedzialnego za uchybienie. Należy odróżnić brak wymaganego tachografu lub dokumentów od nieprawidłowego używania urządzenia oraz naruszeń norm czasu prowadzenia pojazdu, przerw i odpoczynków.
W zależności od rodzaju naruszenia odpowiedzialność może dotyczyć kierowcy, przedsiębiorcy oraz osoby zarządzającej transportem. Poszczególne sankcje mogą być nakładane niezależnie od siebie.
Dokumenty wymagane podczas kontroli drogowej
Przed skierowaniem busa w trasę międzynarodową należy upewnić się, że kierowca posiada dokumenty wymagane dla danego rodzaju przewozu, w szczególności:
- Prawo jazdy odpowiedniej kategorii: B, B z kodem 96 albo B+E – zależnie od DMC pojazdu, przyczepy i całego zestawu.
- Ważną kartę kierowcy, jeżeli pojazd jest objęty obowiązkiem stosowania tachografu.
- Wypis z licencji wspólnotowej.
- Dokumenty związane z przewożonym ładunkiem, na przykład list przewozowy CMR.
- Zapisy dotyczące aktywności kierowcy z dnia bieżącego i poprzednich 56 dni, w tym kartę kierowcy, a w odpowiednich przypadkach również wykresówki, wpisy odręczne, wydruki oraz wcześniejszą kartę kierowcy
- Świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.
Dokładny zestaw dokumentów może zależeć od rodzaju ładunku, trasy, państwa kontroli oraz charakteru wykonywanego przewozu.
Przygotowanie floty do nowych przepisów
Wdrożenie zgodności z nowymi wymogami warto rozłożyć na następujące etapy:
- Audyt floty – ustalenie, które pojazdy lub zespoły pojazdów mają DMC przekraczającą 2,5 t, lecz nieprzekraczającą 3,5 t, i są wykorzystywane w międzynarodowym zarobkowym przewozie rzeczy lub kabotażu.
- Montaż tachografów G2V2 w pojazdach objętych obowiązkiem oraz ich prawidłowa kalibracja w uprawnionym warsztacie.
- Złożenie wniosków o wydanie kart kierowców za pośrednictwem Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych.
- Przeszkolenie kierowców z obsługi urządzenia oraz norm czasu prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw i odpoczynków.
- Wdrożenie systemu pobierania danych z kart kierowców nie rzadziej niż co 28 dni oraz z jednostek pojazdowych nie rzadziej niż co 90 dni.
- Zapewnienie bezpiecznej archiwizacji pobranych plików przez minimum rok.
- Aktualizacja procedur dyspozytorskich i zasad planowania tras zgodnie z obowiązującymi limitami jazdy i odpoczynku.
Znaczenie systemów telematycznych we wdrożeniu przepisów
Ręczne pilnowanie terminów pobierania danych z kart kierowców i tachografów oraz ich prawidłowej archiwizacji może przy większej liczbie pojazdów prowadzić do przeoczeń organizacyjnych. Dane z kart kierowców należy pobierać nie rzadziej niż co 28 dni, a z jednostek pojazdowych nie rzadziej niż co 90 dni. Pobrane pliki powinny być bezpiecznie przechowywane przez minimum rok. W tym kontekście rozwiązania telematyczne mogą stanowić istotny element zarządzania dokumentacją i ograniczania ryzyka naruszeń.
System ecoTRUCK umożliwia automatyczne pobieranie danych z tachografów i kart kierowców zgodnie z ustalonym harmonogramem oraz archiwizowanie plików z możliwością ich późniejszego pobrania. Platforma wspiera także monitorowanie aktywności kierowców oraz wykorzystania limitów czasu prowadzenia pojazdu i odpoczynku. Dla flot objętych nowymi przepisami oznacza to możliwość systematycznego nadzoru nad dokumentacją i wcześniejszego identyfikowania potencjalnych naruszeń, zamiast doraźnego uzupełniania danych przed kontrolą drogową.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każdy bus musi mieć teraz tachograf?
Nie. Obowiązek dotyczy wyłącznie pojazdów o DMC powyżej 2,5 tony, wykonujących zarobkowy transport międzynarodowy lub kabotaż. Przewozy krajowe oraz użytek prywatny pozostają poza zakresem tych przepisów.
Czy przewóz osób busem podlega nowym przepisom?
Tak, jeśli bus jest przystosowany do przewozu więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą i jest wykorzystywany zarobkowo w transporcie międzynarodowym.
Co w przypadku busa o masie poniżej 2,5 tony ciągnącego przyczepę?
Decyduje łączna masa zestawu. Jeśli suma DMC busa i przyczepy przekracza 2,5 tony, obowiązek tachografu obejmuje cały zestaw.
Czy sporadyczne wyjazdy zagraniczne zwalniają z obowiązku?
Nie. Jeśli pojazd spełnia kryterium masy i choćby część jego działalności ma charakter międzynarodowego przewozu zarobkowego, obowiązek powstaje niezależnie od częstotliwości takich kursów.
Jak długo należy przechowywać dane z tachografu?
Kontrola drogowa może obejmować dane z ostatnich 56 dni. W praktyce zaleca się dłuższy okres archiwizacji, uwzględniający potrzeby ewentualnych postępowań wyjaśniających lub audytów wewnętrznych.
Podsumowanie
Nowe przepisy dotyczące tachografów w lekkich pojazdach dostawczych trwale zmieniają zasady funkcjonowania międzynarodowego transportu rzeczy. Przygotowanie floty powinno obejmować ustalenie, które pojazdy i zespoły pojazdów podlegają obowiązkowi, montaż i kalibrację odpowiednich tachografów, uzyskanie kart kierowców, przeszkolenie personelu oraz wdrożenie procedur regularnego pobierania i archiwizacji danych.
Jeżeli zarządzasz flotą lekkich pojazdów dostawczych i potrzebujesz narzędzia wspierającego automatyczne pobieranie oraz archiwizację danych z tachografów i kart kierowców, a także monitorowanie aktywności kierowców i wykorzystania limitów jazdy oraz odpoczynku, sprawdź możliwości platformy ecoTRUCK. W przypadku pytań dotyczących konkretnej sytuacji floty zapraszamy do kontaktu.